16 maart 2017

Network Applied Design Research

Hoe passie voor design praktijkgericht onderzoek verder brengt

Als je Karin van Beurden, lector Product Design bij hogeschool Saxion, vraagt waarmee ze bezig is, dan volgt een haast niet te stoppen betoog over de waarde van praktijkgericht onderzoek in de designsector. Inclusief sprekende voorbeelden van mooie onderzoeksprojecten van de afgelopen jaren. Van Beurden is trekker van het Network Applied Design Research (NADR) en doet er alles aan om onderzoek in haar sector naar een hoger plan te tillen.

Naast Van Beurden zitten ook directeur Bart Ahsmann van innovatienetwerk CLICKNL en programmamanager Rolf Bossert van het Regieorgaan SIA aan de vergadertafel op de Saxion-locatie in Enschede. Dat heeft een reden; het NADR is opgestart met gelden uit een platformregeling van Regieorgaan SIA, onderdeel van NWO. En het NADR hoort weer bij innovatienetwerk CLICKNL, het topconsortium voor kennis en innovatie (TKI) van de topsector Creatieve Industrie; een van de negen sectoren waarvan de overheid vindt dat ons land zich hierin internationaal kan onderscheiden. Vandaar. Volgt u het nog?

 

Hoe Regieorgaan SIA, CLICKNL en NADR organisatorisch met elkaar zijn vervlochten, en hoe de geldstromen – in dit geval 100.000 euro in twee jaar - lopen; het is allemaal best interessant. Maar vooral van ondergeschikt belang. “Het gaat om de inhoud, dat genereert energie”, benadrukken de drie.

 

Het gaat om de inhoud

En zo vloeit het gesprek keer op keer van de ‘taaie organisatorische kwesties’ in de richting van waar het om draait; design. Het vak. Logisch, Ahsmann is industrieel ontwerper van origine. Van Beurden loopt al 35 jaar mee in de business. En ook Bossert is door zijn werk bij Regieorgaan SIA bekend met de ontwikkelingen binnen de creatieve industrie. Lector Van Beurden haalt een voorbeeld aan van een onderzoeksproject waar zij samen met haar studenten aan bezig is. “We hebben hier een 3D metaalprinter staan. Bij bedrijven zijn we nu aan het kijken hoe we die kunnen inzetten om zinvolle producttoepassingen mee te maken. Er komen dan veel onderzoeksvragen naar boven. Hoe zit het met de betrouwbaarheid en de maatvastheid? Hoe klein of groot kunnen we gaten printen? En moeten ze eigenlijk wel rond zijn? Dat soort vragen. Heel boeiend en relevant.” Bart Ahsmann van CLICKNL luistert aandachtig en knikt: “Eigenlijk zijn jullie een soort vooruitgeschoven R&D-post voor de industrie.”

 

Bart Ahsmann benadrukt dat design niet ‘zomaar een dingetje erbij’ is. Een bijvoeglijk naamwoord bij het woord waar het echt om gaat. Iets wat er leuk uitziet, maar niet werkt. “Nee, design is een werkwoord. Designen is een manier van werken. Daarbij staat de consument, de gebruiker van het product, altijd voorop.” Pogingen om de functie van ‘ontwerper’ te definiëren en los te zien van andere disciplines, bijvoorbeeld van de meer technische studies, worden afgedaan als verkokerd denken. “Die definitiediscussies over wat een designer is, en wat een techneut, kun je eindeloos voeren”, stelt Ahsmann. “Onzinnig. Niet doen dus.” In werkelijkheid is de scheidslijn niet scherp te trekken. De kracht van design moet vooral worden gezocht in de symbiose van verschillende vakgebieden.

 

Kennisontwikkeling om sector een boost te geven
Bart Ahsmann en Karin van Beurden

In die bonte en dynamische mengelmoes van disciplines proberen Van Beurden en Ahsmann de creatieve sector als geheel naar een hoger niveau te stuwen. CLICKNL heeft hiervoor de opdracht gekregen een innovatie-agenda op te stellen voor de komende jaren. Daar staat onder andere op dat praktijkgericht designonderzoek, dus vanuit het hbo, wel een zetje kan gebruiken. Het was 2013 toen Karin van Beurden gevraagd werd het designveld van het hbo te willen vertegenwoordigen in het innovatienetwerk CLICKNL. “In het hbo is onderzoek gerelateerd aan ontwerpen relatief nieuw”, vertelt ze. “Je moet je positie verwerven.”

 

Bart Ahsmann: “De lectoraten bestaan nu zo’n jaar of vijftien. Het is in die jaren een continue zoektocht geweest naar hoe hun onderzoeken zich verhouden tot wetenschappelijke studies. We voelden altijd wel dat er een leemte was die het hoger beroepsonderwijs kan invullen.” Rolf Bossert van Regieorgaan SIA vult aan: “Praktijkgericht onderzoek is kort-cyclisch en zit veel dichter op de markt. Bovendien wordt het altijd vanuit een concrete marktvraag opgestart. Daarom is het waardevol om dit soort onderzoek te stimuleren.”

 

Karin van Beurden zocht op informele wijze contact met designlectoren van andere hogescholen. Om de samenwerking op te zoeken. Om de zichtbaarheid te vergroten. En om kennis te ontwikkelen. “Een goede zaak”, reageert Bart Ahsmann. “Want we hebben de stellige overtuiging dat door kennisontwikkeling de creatieve industrie een wezenlijke bijdrage kan leveren aan de maatschappij. En ja, ook economisch.”

 

Kwantificeren van toegevoegde waarde is moeilijk

Hoeveel? Ahsmann, Van Beurden en Bossert kijken elkaar aan. Daar is aan gerekend, er zijn rapporten over, weten ze. Bijvoorbeeld dat van de Design Council uit Groot Brittannië. Maar de toegevoegde waarde blijft lastig te kwantificeren, juist door die diversiteit aan disciplines. Ahsmann: “Het heeft er onder andere mee te maken dat bij de Kamer van Koophandel de coderingen voor onze beroepsgroep ontbreken. Zo kunnen we moeilijk de grootte van de groep en dus de impact ervan bepalen. Bovendien moeten we ook het hefboomeffect dat design heeft op andere sectoren meetellen. En hoe groot is dat effect? Design is overal.”

 

Het is niet geheel verwonderlijk dat juist hierop, op het kwantificeren van toegevoegde waarde in keiharde euro’s, de creatieve industrie veel subsidiegeld misloopt voor onderzoek. Van Beurden: “Ik kan er haast een boek over schrijven. Het is niet altijd even gemakkelijk om je punt te maken voor een subsidieaanvraag. Je sluit namelijk niet helemaal aan bij het klassieke model van onderzoek. De beoordelaar van de subsidieaanvraag spreekt een heel andere taal dan mensen uit onze sector.”

 

Oprichting van NADR

Dat moest anders. Beter. De informele samenwerking tussen verschillende designlectoren kreeg de afgelopen jaren een meer structureler en formeler karakter. Met behulp van de platformregeling van Regieorgaan SIA werd in 2016 het Network Applied Design Research (NADR) opgericht. Rolf Bossert van Regieorgaan SIA verduidelijkt: “Binnen de groep lectoren was energie aanwezig om designonderzoek verder te brengen, het vak te ontwikkelen en meer zichtbaar te zijn. Dat was voor ons reden om onze platformregeling beschikbaar te stellen voor het oprichten van een platform, het NADR genoemd. Door geld beschikbaar te stellen, dat bij lange na niet de kosten van hun uren dekt overigens, zorgen we ervoor dat de sector zich goed kan organiseren en de gewenste professionaliseringsslag kan worden gemaakt. Een georganiseerd platform helpt ook om focus aan te brengen in waar ze zich als groep op willen richten.”

 

Mes snijdt aan twee kanten

Doordat het NADR een collectief is geworden, vormt het meteen ook een duidelijk aanspreekpunt voor de overheid, bijvoorbeeld als nieuw beleid wordt ontwikkeld. Bart Ahsmann: “Het mes snijdt dus aan twee kanten. De overheid weet ons veel gemakkelijker te vinden. Voor vragen, commissies, consultaties, noem maar op. Dat versterkt de sector van zichzelf al.” Van Beurden vult aan: “Goed samenwerken helpt ook om aanspraak te maken op subsidies voor onderzoek.”

 

Naar de praktijk

Bijvoorbeeld voor het onderzoek naar innovatieve materialen, slaat Karin van Beurden tot besluit de brug naar de inhoud, haar vak. “Samen met het bedrijfsleven kijken we naar waar we vernieuwende materialen kunnen toepassen in de praktijk. Dan gaat het onder andere over phase change materials, materiaal dat warmte kan opslaan en afstaan bij bepaalde temperaturen. Hartstikke nieuw. Maar wat kun je daar nu allemaal mee? Wat zijn zinvolle toepassingen? Welk maatschappelijk probleem kunnen we hiermee oplossen? En welke informatie hebben ontwerpers nodig om daadwerkelijk met het materiaal aan de slag te gaan? Heel explorerend onderzoek, maar erg gericht op de praktijk. Praktijkgericht onderzoek dus.”

Over dik een jaar, wanneer het NADR twee jaar bestaat, hopen Karin van Beurden en Bart Ahsmann een stevig en zichtbaar platform te hebben staan. “Waarin de lectoren van de verschillende disciplines elkaar goed vinden”, vindt Van Beurden. Ahsmann besluit: “En met een paar knallende projecten.”

 

Over CLICKNL

Het innovatienetwerk CLICKNL stimuleert de creatieve industrie in Nederland door onderzoekers aan creatieven te koppelen. CLICKNL is het TKI van de Topsector Creatieve Industrie. Meer informatie: www.clicknl.nl

 

Over NADR

Het Network Applied Design Research (NADR) is het netwerk van lectoren van diverse hogescholen dat praktijkgericht ontwerpend onderzoek verricht. NADR is opgenomen in het innovatienetwerk CLICKNL.

 

Nieuws
Nieuwsoverzicht
Kalender
Kalenderoverzicht
Nieuws
Nieuwsoverzicht
Kalender
Kalenderoverzicht