23 september 2019

Commons: nieuwe kansen voor stad en publieke ruimte

Hoe kunnen kunst en design bijdragen aan het ontstaan van gemeenschapszin – zorg voor elkaar, voor nieuwe vormen van energievoorziening, de ecologie, enzovoorts - in gedeelde publieke ruimten (commons)? En hoe kan bereikt worden dat het gemeenschapsgevoel steeds weer nieuwe mensen bereikt? De Gerrit Rietveld Academie, de Universiteit van Amsterdam en Waag gaan hier samen met nog een aantal andere partijen de komende twee jaar hier onderzoek naar doen onder de titel: Commons, nieuwe kansen voor stad en publieke ruimte. Daarbij staan ze in een rijke traditie waarin stedelijke inrichting en ontwerpen de intentie hadden bij te dragen aan gemeenschapszin. Zoals van oudsher de meent (gedeelde grond) in Nederlandse dorpen en steden die functie had, en later de gebouwen van de Amsterdamse School en de aanleg van binnenstraten in de Bijlmer. Regieorgaan SIA financiert het onderzoek samen met NWO binnen het onderzoeksprogramma Smart Culture.

Private commons

Jeroen Boomgaard, lector Art & Public Space aan de Rietveldacademie, vertelt: “In Nederland bestaat een bijzondere vorm van commons: private commons, in feite gedeeld bezit, bijvoorbeeld gedeelde tuinen of binnenruimten. Hier ontstaat voor gebruikers al gauw de neiging om zich af te sluiten, te bepalen wie er wél en niet bij hoort. Regelgeving, ruzies en het feit dat het om gedeeld bezit gaat, zijn daar de oorzaak van. De uitdaging is te onderzoeken hoe je ervoor zorgt dat die private commons in contact blijven staan met hun omgeving, de openbare ruimte”. Het onderzoek is ingegeven door de aanstaande bouw van appartementencomplexen op Zeeburgereiland in Amsterdam, waar de begane grond gedeeld privébezit wordt. Het onderzoek zal bijdragen aan het bepalen van de functies die die begane grond krijgt.

 

Mensen aan het denken zetten

Het onderzoek van de Universiteit van Amsterdam richt zich op de lessen die geleerd kunnen worden van eerdere woningbouwprojecten, zoals die hierboven genoemd zijn. “De rol van de kunst is vooral om mensen aan het denken te zetten en te inspireren”, vertelt Jeroen. “Niet: zo móet het, maar: zo kán het. Denk bijvoorbeeld aan een verrijdbare broodoven die middenin de wijk een nieuwe ontmoetingspunt werd, een afstudeerproject van een student van het Sandberg Instituut. In die lijn denken wij voort. Daarnaast denken we aan fysieke ingrepen op de grens van openbare ruimte en private commons die een impuls geven aan communaal gedrag. De Waag onderzoekt de digitale component: hoe kunnen platforms en informatie bijdrage aan commons?”

 

Academisch én maakonderzoek

Het onderzoek vindt plaats in een werkplaats in het Nautilus-gebouw op Zeeburgereiland, waar masterstudenten van de UvA en de studenten van de Rietveldacademie in teamverband onderzoek doen. De uitkomsten komen in boekvorm beschikbaar voor kunstenaars en designers die met dit soort processen in het publiek domein bezig zijn. Jeroen: “Omdat in dit project academisch onderzoek wordt gecombineerd met maakonderzoek, zal de academische wereld er met veel belangstelling naar kijken, net als particulieren die zelf commons opzetten. Overigens ben ik heel blij dat NWO en Regieorgaan SIA zo open in dit proces staan. De uitkomsten zijn immers minder tastbaar en meetbaar dan onderzoek op andere terreinen en liggen meer op het gebied van de ‘inspiratie’ dan harde conclusies”. 

Het project is gehonoreerd binnen het onderzoeksprogramma Smart Culture. De overige deelnemers aan het onderzoek zijn BPD Europe BV, Vereniging van eigenaars Nautilus en het Casco Art Institute.

 

Nieuws
Nieuwsoverzicht
Kalender
Kalenderoverzicht
Nieuws
Nieuwsoverzicht
Kalender
Kalenderoverzicht