31 oktober 2018

Aftrap onderzoek binnen NWA-route Circulaire Economie: bouw en voedselverpakkingen

Nederland wil in 2050 een volledig circulaire economie zijn. Onder andere de bouw en de verpakkingsindustrie hebben nog een groot aantal hobbels te nemen om circulair te worden. Hoe zorgen we er bijvoorbeeld voor dat grondstoffen in de bouw volledig worden hergebruikt? En hoe komen we sneller tot recyclebare multilaagsverpakkingen voor voedsel? Vanuit de NWA-route Circulaire Economie ging eerder dit jaar een groep onderzoekers en ondernemers in een zogenoemde sandpit met die vragen aan de slag. Hieruit kwamen twee consortia met ieder een eigen onderzoeksvoorstel. In september en oktober gingen hun onderzoeken onder leiding van TNO van start. Regieorgaan SIA was verantwoordelijk voor de uitvoering van deze call, waarin vraaggestuurd en praktijkgericht onderzoek centraal stond.

Opschalen van circulariteit in de bouw

Van alle gebruikte materialen wordt jaarlijks de helft gebruikt door de bouw. De productie van deze materialen draagt aanzienlijk bij aan CO2-emissies. Een consortium onder leiding van Elise Boukris van TNO werkt tot 1 juli 2020 aan het NWA-project Circulaire Bouw. In het project wordt gekeken naar aanbod van materialen, indicatoren die de gewenste effecten meten en samenwerkingsvormen die leiden tot een positieve businesscase. Dit onderzoek moet leiden tot daadwerkelijk inzicht op deze fronten. Daarbij wordt opgedane kennis breed gedeeld met belanghebbenden. Het consortium zal de daartoe relevante partijen zo uitgebreid mogelijk betrekken, zoals de bouw en sloopindustrie, provincies, gemeentes en het ministerie van binnenlandse zaken.

 

Recyclebare folies mogelijk maken

Multilaagsvoedselverpakkingen, zoals de folies voor groente, vlees en kaas, vormen door hun samenstelling een uitdaging voor de circulaire economie. Het is vaak lastig om de verschillende lagen van elkaar te scheiden en nuttige grondstoffen terug te winnen. Esther Zondervan van TNO coördineert daarom het consortium PACK-CE. De ambitie van project PACK-CE is dat alle multilaagsvoedselverpakkingen recyclebaar worden. Daarbij wordt o.a. gekeken naar het ontwikkelen van nieuwe materialen die beter recyclebaar zijn en nieuwe recycletechnieken. Ook in dit project speelt het meenemen en beïnvloeden van de belanghebbenden, zoals de verpakkingsindustrie, een rol. Het onderzoek loopt tot 1 februari 2020.

 

Sandpit-aanpak voor vraaggestuurd en praktijkgericht onderzoek

Om te komen tot nieuwe samenwerkingen en een vraaggestuurde en praktijkgerichte aanpak, werd de call vormgegeven als zogenoemde sandpit. Welke (markt)partijen zijn in staat om 1) een bijdrage te leveren aan het verbeteren van het hergebruik van grondstoffen in de bouw of 2) het recyclebaar maken van multilaagskunststofverpakkingen? Uiteenlopende typen onderzoekers, van onder meer universiteiten en hogescholen, maar ook marktpartijen, kregen de gelegenheid op deze vragen te reageren. In een korte motivatie beschreven zij waarom ze wilden deelnemen aan het onderzoek en waar hun expertise ligt.

Een speciale expertcommissie selecteerde op basis van deze motivaties een groep kandidaten om een consortia te vormen en onderzoeksvoorstellen te ontwerpen. In het voorjaar van 2018 kwamen de consortia vervolgens voor een intensieve bijeenkomst van 24 uur bijeen met de focus om elkaar beter te leren kennen en een conceptvoorstel te maken. In een volgende 4 uur durende sessie werd het conceptvoorstel aangescherpt, waarna de twee onderzoeksvoorstellen werden geschreven en ingediend bij Regieorgaan SIA. Afgelopen zomer werd het budget aan de consortia toegekend.

 

Samenstelling consortia

Leden Consortium Circulariteit in de Bouw:

  • TNO
  • Avans Hogescholen
  • Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
  • RIVM
  • TU Delft/The New Makers
  • De Groene Jongens
  • Cirkelstad
  • Rothuizen Middelburg
  • Heijmans
  • EIB
  • Madaster

Leden Consortium PACK-CE:

  • TNO
  • Avans Hogescholen
  • Haagse Hogeschool
  • Maastricht University
  • Universiteit Utrecht
  • Aeres Hogeschool
  • DOW Benelux
  • Royal Consun
  • Gemeente Zaanstad
  • RIVM
  • HVC
Financiering onderzoek

De onderzoeken worden mogelijk gemaakt door financiering door de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), Buitenlandse Zaken (BZK), Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW). Regieorgaan SIA gaf vorm aan een call for proposals met een totaal te verdelen bedrag van 600.000 euro. TNO levert een in kind bijdrage van 400.000 euro.

 

Wilt u meer informatie of heeft u een vraag?

Wilt u meer weten over deze call of de sandpit-methode? Neem dan contact op met Marcus van Leeuwen, programmamanager Circulaire Economie bij Regieorgaan SIA, via marcus.vanleeuwen@regieorgaan-sia.nl. Wilt u meer weten over de onderzoeksprojecten? Dan kunt u terecht bij Esther Zondervan voor PACK-CE, esther.zondervan@tno.nl, en Elise Boukris voor Bouw, elise.boukris@tno.nl. Kijk voor meer informatie over de Nationale Wetenschapsagenda op wetenschapsagenda.nl.
 

TNO-Podcast circulaire economie

Wat is nu eigenlijk een circulaire economie? Wat zijn de hobbels op weg naar 2050? Waarom willen we dit eigenlijk en waarom kan het gevolgen hebben voor de geopolitieke verhoudingen in de wereld? TNO-expert Ton Bastein geeft in de TNO podcast Insights antwoord op deze en andere vragen. > Beluister de podcast

 

Nieuws
  • Het RAAK-onderzoeksproject Meerwaarde met Mosselen van HZ University of Applied Sciences heeft de RAAK-award 2019 en de bijbehorende hoofdprijs van € 10.000,- gewonnen. Het onderzoek richt zich op het aanleggen van droogvallende mosselbanken op zo’n manier dat deze banken een bijdrage leveren aan kustbescherming, het verhogen van biodiversiteit én de mosselproductie. Op het SIA-congres kreeg Jildou Schotanus de prijs uitgereikt uit handen van juryvoorzitter Reint Jan Renes. De tweede prijs is gewonnen door het project De kracht van het onbewuste leren 2.0 van Zuyd Hogeschool, dat onderzoekt of onbewust leren helpt om mensen weer sneller te laten lopen na bijv. een beroerte. De derde prijs ging naar HiPerGreen van Inholland. Binnen het project is een autonoom vliegende drone ontwikkeld die in kassen planten snel en goed scant waardoor gewasuitval substantieel beperkt wordt. Winnaar RAAK-award 2019: Meerwaarde met Mosselen – HZ University of Applied Sciences
    Lees verder
  • Lectoren AnneLoes van Staa van Hogeschool Rotterdam en Mark Mobach van de Hanzehogeschool Groningen zijn de winnaars van de eerste Deltapremie – de nieuwe toonaangevende prijs voor praktijkgericht onderzoek aan hogescholen. De premie, een initiatief van Regieorgaan SIA en de Vereniging Hogescholen, is een erkenning voor de waardevolle bijdrage die lectoren met hun onderzoeksgroep leveren aan de samenleving. Minister van OCW, Ingrid van Engelshoven, reikte de premie van € 500.000 per lector uit in Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam. Van Engelshoven: “Praktijkgericht onderzoek is zeer waardevol. Hogescholen zoeken hierbij samen met het regionale bedrijfsleven de meest effectieve oplossing voor vragen uit de praktijk. De impact van praktijkgericht onderzoek is daarmee groot. Met deze nieuwe Deltapremie spreken we onze waardering uit voor het praktijkgericht onderzoek. Lectoren Van Staa en Mobach staan voor verandering en zijn echte ambassadeurs voor praktijkgericht onderzoek.” Eerste Deltapremies uitgereikt voor toonaangevend onderzoek door hogescholen
    Lees verder
  • Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), het Regieorgaan SIA en de Vereniging Hogescholen presenteren een gezamenlijke verkenning naar de toekomst van het praktijkgericht onderzoek aan hogescholen. De verkenning is tot stand gekomen als gevolg van een afspraak uit het sectorakkoord dat de Vereniging Hogescholen in 2018 sloot met minister Van Engelshoven. Publicatie ‘Verkenning toekomst praktijkgericht onderzoek’
    Lees verder
Nieuwsoverzicht
Kalender
Kalenderoverzicht
Nieuws
  • Het RAAK-onderzoeksproject Meerwaarde met Mosselen van HZ University of Applied Sciences heeft de RAAK-award 2019 en de bijbehorende hoofdprijs van € 10.000,- gewonnen. Het onderzoek richt zich op het aanleggen van droogvallende mosselbanken op zo’n manier dat deze banken een bijdrage leveren aan kustbescherming, het verhogen van biodiversiteit én de mosselproductie. Op het SIA-congres kreeg Jildou Schotanus de prijs uitgereikt uit handen van juryvoorzitter Reint Jan Renes. De tweede prijs is gewonnen door het project De kracht van het onbewuste leren 2.0 van Zuyd Hogeschool, dat onderzoekt of onbewust leren helpt om mensen weer sneller te laten lopen na bijv. een beroerte. De derde prijs ging naar HiPerGreen van Inholland. Binnen het project is een autonoom vliegende drone ontwikkeld die in kassen planten snel en goed scant waardoor gewasuitval substantieel beperkt wordt. Winnaar RAAK-award 2019: Meerwaarde met Mosselen – HZ University of Applied Sciences
    Lees verder
  • Lectoren AnneLoes van Staa van Hogeschool Rotterdam en Mark Mobach van de Hanzehogeschool Groningen zijn de winnaars van de eerste Deltapremie – de nieuwe toonaangevende prijs voor praktijkgericht onderzoek aan hogescholen. De premie, een initiatief van Regieorgaan SIA en de Vereniging Hogescholen, is een erkenning voor de waardevolle bijdrage die lectoren met hun onderzoeksgroep leveren aan de samenleving. Minister van OCW, Ingrid van Engelshoven, reikte de premie van € 500.000 per lector uit in Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam. Van Engelshoven: “Praktijkgericht onderzoek is zeer waardevol. Hogescholen zoeken hierbij samen met het regionale bedrijfsleven de meest effectieve oplossing voor vragen uit de praktijk. De impact van praktijkgericht onderzoek is daarmee groot. Met deze nieuwe Deltapremie spreken we onze waardering uit voor het praktijkgericht onderzoek. Lectoren Van Staa en Mobach staan voor verandering en zijn echte ambassadeurs voor praktijkgericht onderzoek.” Eerste Deltapremies uitgereikt voor toonaangevend onderzoek door hogescholen
    Lees verder
  • Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), het Regieorgaan SIA en de Vereniging Hogescholen presenteren een gezamenlijke verkenning naar de toekomst van het praktijkgericht onderzoek aan hogescholen. De verkenning is tot stand gekomen als gevolg van een afspraak uit het sectorakkoord dat de Vereniging Hogescholen in 2018 sloot met minister Van Engelshoven. Publicatie ‘Verkenning toekomst praktijkgericht onderzoek’
    Lees verder
Nieuwsoverzicht
Kalender
Kalenderoverzicht