De kracht van het onbewuste leren 2.0

Lectoraat Voeding, Leefstijl & Bewegen | Lectoraat Autonomie en Participatie. Projectleider: lector Susy Braun, Zuyd Hogeschool

Jaarlijks krijgen ongeveer 40.000 Nederlanders een beroerte. Om succesvol te revalideren moeten veel patiënten bewegingen, zoals bijvoorbeeld lopen, weer opnieuw leren. Zorgprofessionals kunnen dit motorisch leren grofweg op twee manieren ondersteunen: verbale, gedetailleerde uitleg geven (expliciet leren) of patiënten meer onbewust laten ervaren hoe ze beter kunnen bewegen (impliciet leren). Voorbeelden van impliciet leren zijn het gebruik van een beeldspraak (analogie) of het inrichten van een uitdagende leeromgeving. Expliciet leren wordt vaker toegepast, maar impliciet leren lijkt veelbelovend vooral bij cliënten met cognitieve problemen.

Onbewuste motorische leerstrategieën

In dit project van Zuyd Hogeschool werd onderzocht hoe onbewuste motorische leerstrategieën toegepast kunnen worden en hoe ondersteunende technologie ingezet kan worden om het lopen bij cliënten na een beroerte te verbeteren.

 

Veelbelovende resultaten

Het project kende verschillende onderzoeksmethoden variërend van fundamenteel onderzoek in het bewegingslaboratorium tot kwalitatief actieonderzoek. En er was een intensieve samenwerking tussen praktijk, onderzoek en onderwijs. Allereerst zijn innovatieve toepassingen van impliciete leerstrategieën ontwikkeld en middels 3D-bewegingsanalyse getoetst op de gewenste verandering van het lopen. Veelbelovende resultaten vormden de basis voor een effectstudie waarin impliciete en expliciete leerstrategieën vergeleken zijn. Alhoewel beide leervormen effectief bleken, bevestigen alle deelstudies dat motorisch leren maatwerk vereist: voorkeuren, mogelijkheden en ervaringen van de cliënten moeten meegenomen worden in de keuze voor een bepaalde aanpak. Ook het zelfstandig oefenen met de ondersteunende technologie ‘Stappy’ werd positief beoordeeld door de doelgroep. Negen fysiotherapeuten uit vijf verschillende instellingen hebben afsluitend een community of practice gevormd waarin zij van en met elkaar leerden hoe ze de leerstrategieën en ‘Stappy’ kunnen gebruiken in de praktijk.

 

Praktische handvatten met wetenschappelijk onderbouwing

Het onderzoek leverde voor therapeuten praktische handvatten met een wetenschappelijk onderbouwing op voor onbewuste motorische leerstrategieën. De resultaten zijn verwerkt in kennisclips, casuïstiek en instructiemateriaal die reeds structureel zij ingebed in het onderwijs van Zuyd Hogeschool maar ook in onderzoek en praktijk van andere professies zoals coaches, bewegingswetenschappers, psychologen en verpleegkundigen.