Wat is praktijkgericht onderzoek?

Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA zet zich in voor het versterken en vernieuwen van praktijkgericht onderzoek van hogescholen. Wat is praktijkgericht onderzoek precies? En welke rol speelt Regieorgaan SIA in de financiering en de facilitering van dit onderzoek?

Wat is praktijkgericht onderzoek?

Hogescholen voeren naast onderwijstaken ook onderzoekstaken uit. Het onderzoek van het hbo is geworteld in de beroepspraktijk. De vraagstelling is gebaseerd op een vraag of probleem vanuit de professionele praktijk in zowel profit- als non-profitsectoren. Het onderzoek genereert kennis, inzichten en producten die bijdragen aan het oplossen van de problemen in de beroepspraktijk of aan de ontwikkeling van deze beroepspraktijk. Sinds 2007 werken scholen gezamenlijk op brancheniveau aan de kwaliteitszorg van het praktijkgericht onderzoek. In 2009 werd het eerste Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO) vastgesteld. In 2015 is een nieuw BKO voor de jaren 2016-2020 tot stand gekomen.

 

 

Maatschappelijke vraagstukken

Met praktijkgericht onderzoek werken hogescholen aan oplossingen voor maatschappelijke problemen als klimaatverandering, vergrijzing en toenemende zorgvragen. Omdat mkb-ondernemers en professionals vanuit de publieke sector actief meewerken, komen de opgedane kennis en uitkomsten van het onderzoek direct in de beroepspraktijk terecht. En via onderzoeksgroepen, lectoren en docenten ook in het onderwijs van hogescholen. Door studenten mee te laten doen in onderzoeksprojecten ontwikkelen zij een onderzoekende, kritische houding die van belang is voor hun toekomstige beroepsuitoefening. Ook versterkt het praktijkgericht onderzoek de kwaliteit van het hoger beroepsonderwijs als geheel, zodat studenten met de nieuwste kennis worden opgeleid. Zo komt deze kennis ook weer in de praktijk terecht.

Hogeschool Utrecht

Hogeschool Utrecht Foto: Ben Bender, CC BY-SA 3.0

 

Lectoren: onderzoekers in het hbo

Het praktijkgericht onderzoek van hogescholen staat onder leiding van lectoren. Lectoren zijn onderzoekers die opereren op het snijvlak van onderwijs, onderzoek en de beroepspraktijk. Het onderzoek wordt gedaan binnen onderzoeksgroepen die bestaan uit één of meer lectoren ondersteund door een kenniskring. Dit zijn meestal (docent-)onderzoekers en externe deskundigen. Het aantal lectoren groeit gestaag. In 2007 waren er nog geen 300, in 2018 waren er bijna 680. De omvang van de lectoraten neemt ook toe in termen van personeel en geld. (bron: Rathenau Instituut)

 

Platforms, Centres of Expertise, Labs

Lectoren werken soms op hun expertise samen in platforms. De platforms brengen lectoren in Nederland in open en actieve verbanden samen op inhoudelijke thema’s. De lectoren in een platform werken toe naar een gezamenlijk meerjarenonderzoeksprogramma. Zo kunnen ze zich met elkaar richten op deelname aan nationale en internationale onderzoeksprogramma’s. SIA ondersteunt platforms in de platformregeling.

Centres of Expertise zijn samenwerkingsverbanden waarin hogescholen, bedrijven, overheden en andere publieke organisaties samen innoveren, experimenteren en investeren gericht op het realiseren van toekomstbestendig hoger beroepsonderwijs en het innoveren van de beroepspraktijk. Op dit moment zijn er 39 centres in Nederland. Labs & werkplaatsen zijn werkvormen waarin studenten, onderzoekers en bedrijven en instellingen gezamenlijk werken aan het ontwikkelen van kennis en innovaties. Zij doen dit in een levensechte experimenteeromgeving. Denk hierbij aan stadswijken, binnen bedrijven of instellingen of binnen gezamenlijke laboratoria op scienceparken.

 

Voorbeelden van praktijkgericht onderzoek (nominaties RAAK-award 2018)

SIA reikt elk jaar de RAAK-award voor praktijkgericht onderzoek uit. In 2018 won Codarts met het project Fit to Perform. Binnen dit onderzoek is een online tool ontwikkeld die real-life informatie over de fysieke en mentale gezondheid van podiumkunstenaars verzamelt, analyseert en visualiseert. Via een persoonlijk dashboard koppelt het de uitkomsten terug. De tool wordt gebruikt door studenten van Codarts en dansers van Het Nationale Ballet en het Scapino Ballet.

Fit to Perform is natuurlijk maar één voorbeeld. Elk van de genomineerden hieronder is een goed voorbeeld van succesvol praktijkgericht onderzoek.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Fit to perform van Codarts. Foto: Tomas Mutsaers

 

Financiering van praktijkgericht onderzoek

Hogescholen ontvangen geld van het ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschap (OCW) om hun onderwijs- en onderzoekstaak te doen. Deze rijksbijdrage noemen we de eerste geldstroom. Daarnaast kunnen hogescholen een beroep doen op de tweede geldstroom. Dit gebeurt via organisaties als Regieorgaan SIA en bijvoorbeeld ZonMw. Deze organisaties krijgen op hun beurt ook geld van OCW, maar dit kan ook van andere departementen of kennisinstellingen komen. Dit geld wordt via financieringsinstrumenten verdeeld voor onderzoek, bijvoorbeeld door middel van een call for proposals. Daarnaast is er financiering van het praktijkgericht onderzoek vanuit de derde geldstroom. Dit is bijvoorbeeld financiering door bedrijfsleven of lokale overheid, niet zelden een directe deelnemer in het praktijkgericht onderzoek.